Exposure (phơi sáng) trong video là lượng ánh sáng mà cảm biến máy quay thu được trong lúc quay. Phơi sáng đúng giúp video giữ đủ chi tiết ở cả vùng sáng lẫn vùng tối — đây là nền tảng để bước chỉnh màu sau này đạt kết quả tốt nhất.
Ba yếu tố quyết định exposure
Aperture (khẩu độ): độ mở của ống kính, ký hiệu f/. Số f càng nhỏ (f/1.8) thì ống kính mở càng rộng, ánh sáng vào nhiều hơn và hậu cảnh xóa mờ nhiều hơn. Số f càng lớn (f/11) thì càng khép nhỏ, ánh sáng vào ít hơn nhưng toàn cảnh nét hơn.
Shutter Speed (tốc độ màn trập): thời gian cảm biến bắt sáng cho mỗi khung hình. Với video, quy tắc thường dùng là 180 độ: tốc độ màn trập nên gấp đôi khung hình mỗi giây — quay 24fps thì dùng khoảng 1/50 giây.
ISO: độ nhạy sáng của cảm biến. ISO càng cao, hình càng sáng nhưng cũng càng nhiều nhiễu (noise).
Tam giác phơi sáng
| Yếu tố | Tăng lên | Giảm xuống |
|---|---|---|
| Aperture (mở rộng) | Sáng hơn, xóa phông nhiều hơn | Tối hơn, nét toàn cảnh |
| Shutter Speed (chậm lại) | Sáng hơn, nhòe chuyển động nhiều hơn | Tối hơn, hình sắc nét hơn |
| ISO (tăng lên) | Sáng hơn, nhiễu nhiều hơn | Tối hơn, nhiễu ít hơn |
Exposure ảnh hưởng thế nào đến chỉnh màu?
Footage thiếu sáng sẽ bị nhiễu ở vùng tối, và phần này gần như không cứu được ở hậu kỳ. Footage dư sáng thì mất chi tiết ở vùng highlight, cũng không thể phục hồi lại.
Chỉnh màu chỉ có thể xử lý trong phạm vi thông tin mà footage đã ghi được. Quay đúng exposure ngay từ đầu sẽ giúp việc chỉnh màu nhẹ nhàng hơn nhiều, và cho kết quả tốt hơn hẳn.
Cách kiểm tra exposure bằng Waveform
Nên dùng Waveform thay vì chỉ nhìn màn hình để đánh giá exposure cho chính xác:
- Đường vượt trên 100 IRE = cháy vùng sáng.
- Đường tụt dưới 0 IRE = mất chi tiết vùng tối.
- Đường trải đều khoảng 10–90 IRE = exposure cân bằng, ổn.
Câu hỏi thường gặp
Quay Log có cần phơi sáng khác không?
Có. Log thường cần phơi hơi dư sáng một chút so với quay bình thường (ETTR) để giữ lại thông tin vùng tối. Nên tham khảo hướng dẫn riêng của từng chuẩn Log theo hãng máy.
ND filter là gì, có thật sự cần không?
ND filter là kính lọc giảm sáng gắn trước ống kính, giúp giữ đúng shutter speed theo quy tắc 180 độ khi quay ngoài trời nắng. Rất nên dùng khi quay ngoài trời, để khỏi phải đẩy shutter speed lên quá cao.
